Draai je om

Gepubliceerd door Eliane Reehuis op

Angst is een bijzonder motiverende factor. Het zet ons systeem onmiddellijk aan tot actie om zo veilig mogelijk te blijven: vechten, vluchten en als het niet anders kan bevriezen. Dat is bijzonder prettig wanneer we overmand worden door een naderend kwaad. Bijzonder praktisch ook dat de stresshormonen vrijkomen en ons helpen om te overleven. Dit mechanisme geeft ons een tijdelijke piek aan energie om ons te redden van bijvoorbeeld een roofdier. Het werkt echter ook wanneer we verwachten dat het toiletpapier op raakt, zo blijkt maar.

Het bijzondere aan dit mechanisme is dat het, tegenwoordig, dus geactiveerd raakt wanneer we bedreiging voelen die nog niet concreet een feit is. Ons menselijk vermogen om te relativeren wordt daarmee ook omzeild, want zo’n roofdier ga je met rationele argumenten echt niet overhalen om van een aanval af te zien. Net zoiets als tegen mensen zeggen dat er echt genoeg toiletpapier was. Uiteindelijk bleek dat waar te zijn, maar daar werd niet op vertrouwd.

Er zijn zelfs winkels die dankbaar gebruik maken van dit principe. Die het doolhof door de winkel zo onlogisch en onoverzichtelijk mogelijk maken. Het brein raakt gestresst. Tegen de tijd dat je bij de kassa bent grijp je, zonder beheersing, nog wat extra producten. Die staan makkelijk en overzichtelijk gepresenteerd. Voor je het weet plakt er van alles aan jouw handen, waar je niet voor kwam.

Ik zal de ketens niet noemen, maar je hebt het vast wel eens ervaren.

Het blijkt dus vrij simpel om mensen aan te zetten en te beïnvloeden tot iets waar ze niet bewust voor kiezen. Zeker wanneer je gebruik maakt van angsten. Ze beperken de mogelijkheid tot weloverwogen beslissingen.

Propaganda

Kijk eens naar het verleden. De Duitse bevolking werd door Hitler zo beïnvloed dat ze zich massaal tegen de Joden en de wereld keerden. Of deden ze dat eigenlijk wel massaal? Misschien durfden de kritische mensen zich niet uit te spreken, uit angst voor de gevolgen. Linksom of rechtsom: angst was de raadgever. Daar wist Hitler dankbaar gebruik van te maken.

“Sieg oder Bolschewismus” – © Deutsches Historisches Museum, Berlin

De propaganda van de Duitsers richtte zich op een duidelijke boodschap, dat is het meest effectief. Er werd gewezen op het ‘gevaar’ van de communisten en Joden. Vervolgens speelden ze in op de emotie: veilig of onveilig. De eigen groep was veilig, de anderen waren onveilig. Kenmerkend was ook dat er nooit concrete beloftes werden gedaan, waar de partij op zou kunnen worden aangesproken.

Nu denk je misschien: ja maar dat was heel anders. Toch wil ik je uitdagen tot een experiment. Want de Duitse bevolking zal echt niet zomaar gedacht hebben: het wordt één keer geroepen dat die Joden verkeerd zijn, laten we ze maar meteen in een concentratiekamp gooien en vermoorden!

Reis eens terug

Ik wil je vragen om eens terug te reizen naar medio 2019, toen er nog geen enkele sprake was van Corona. Ga in jouw verbeelding eens langs de momenten (klein en groot) die je toen beleefde. Merk op hoe je toen was en hoe je toen dacht over het leven. Je krijgt vervolgens een krantenbericht over de toekomst onder ogen. Lees nu de volgende feiten eens door de ogen van de persoon die je toen was:

Vanaf maart 2020 zal er door een griepvirus het volgende worden gedaan:

  • Gezonde mensen worden in thuisquarantaine gezet door een intelligente lockdown. Er wordt verzocht thuis te blijven, behalve om boodschappen te doen.
  • De grondwettelijke rechten van burgers worden ingeperkt, zij mogen zich niet meer vrij bewegen en kunnen bestraft worden. De gemeentes worden belast met handhaving.
  • Er wordt gewerkt aan een vaccin. Het is mogelijk dat iedereen dit vaccin verplicht gaat ontvangen.
  • Bedrijven en scholen worden gesloten.
  • Er gaan veel bedrijven failliet, mensen verliezen hun banen.
  • Ouderen in verpleeghuizen mogen geen bezoek ontvangen.
  • Mensen sterven soms helemaal alleen.
  • De economische recessie die inzet is de grootste die we tot dan toe hebben meegemaakt.
  • Je kunt je niet meer vrij bewegen tussen landen, reizen kan niet meer.
  • Criminaliteit op straat neemt af, huiselijk geweld neemt toe.

Je vraagt je af wat voor een draak van een ziekte dit dan is? Misschien ben je daar wel nieuwsgierig naar.

Het verloop

Het verloop van het virus, mogelijk mede door deze maatregelen zo’n 1000 doden hoger dan een griepgolf in 2018 waar we nauwelijks iets van hoorden in het nieuws. De cijfers van het RIVM op d.d. 4 mei 2020 zijn afgebeeld in het plaatje hieronder (afkomstig van de website van het RIVM). Veel van de mensen die sterven hebben ook andere ziektebeelden (onderliggend leiden) en zijn gemiddeld ouder dan 70.

Bron: RIVM

Daarbij moet ik wel vermelden dat er te weinig testen zijn. Alleen de zieken en het zorgpersoneel worden getest. Er is dus geen duidelijk beeld over hoeveel mensen de griep hebben gehad en er van zijn genezen. Je ziet beelden van de persconferenties van de premier. Hij vertelt dat het beleid wordt bepaald door een outbreak management team. Waarop dit team zich berust moet wel geheim blijven.

Simpel en duidelijk

Ik wil echt niet meteen zeggen dat de overheid het slecht met ons voor heeft. Ik wil graag blijven geloven in de goedheid van de mens. Tegelijkertijd wil ik leren van het verleden. Want in de tijd van acht weken lijken wij gewoon te accepteren dat onze vrijheden worden ingeperkt, terwijl we gezond zijn. Als we ziek zijn kunnen we zelf thuis blijven. Gewoon vanuit onze eigen verantwoordelijkheid. Natuurlijk zijn er mensen die dat niet doen, maar de meerderheid doet het wel!

Het nieuwe normaal en de anderhalve meter samenleving zijn inmiddels bekende en geaccepteerde termen. Simpel en duidelijk, voor onze ‘veiligheid’. Dat lijken we zomaar te accepteren, dat leert het verleden ons ook. Onze overheid is niet te vergelijken met de nazi’s, maar hanteert wel een vergelijkbare aanpak. Voor onze eigen bestwil natuurlijk. Toch?

De grondwet

De grondwet geeft de burgers de vrijheid om zonder bemoeienis van de overheid te kunnen leven: je hebt recht op jouw eigen mening, je hebt recht op jouw privacy, recht om te kiezen en recht op gelijke behandeling. Bijzonder als het zo wordt opgesomd en dat we dat zonder slag of stoot binnen aantal weken naast ons neer lijken te leggen.

Ook hier wil ik de angst niet mijn raadgever laten worden. Het is goed mogelijk dat ik al mijn rechten terug zal krijgen. En de mensen die op dit moment belast zijn met het besturen van het land, hebben een zware taak. Een taak die ze niet altijd in dank wordt afgenomen.

Draai je om

Ik keek vandaag, nu ik dit schrijf, naar de speech van de koning bij de dodenherdenking. Hij vertelde over hoe onze medelanders via trams werden afgevoerd naar de concentratiekampen. Honderden burgers zagen het en deden niets. Hij zegt dat we niet hoeven te accepteren wat niet normaal is. Die woorden blijven rondzingen in mijn hoofd.

Het is zowel niet zinvol om je mak te laten leiden door wat er voor je besloten word. Net zoals het niet zinvol is om je blind in de samenzweringsgekte te gooien. Het zijn beide uiteinden van hetzelfde principe: angst als raadgever.

Toen ik vroeger werd geplaagd door nachtmerries, gaf mijn moeder mij een waardevol advies. Eliane, draai je om richting de monsters. Dan zul je merken dat ze je niets kunnen doen. Wanneer ik dat deed bleken de monsters niet zo machtig en soms bleken ze niet eens een monster. Het grootste monster is nog altijd de angst zelf.


0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

error: Inhoud is beschermd!